EnergieVitaal

In 2022 stegen de energieprijzen naar ongekende hoogte. Steeds meer huishoudens konden hun energierekening niet meer betalen. Gemeenten hadden van het rijk geld gekregen om iets te doen. Maar wie waren die mensen precies, en hoe bereik je ze? Energieloket Rivierenland -onderdeel van Energie Samen Rivierenland- werd door gemeenten in Rivierenland gevraagd een aanpak te ontwikkelen. Heidi en Loes, destijds beide nog zelfstandige, werden ingeschakeld om dat samen met de organisatie te doen.

We begonnen met de vraag: wat hebben mensen in deze situatie nodig? Wie waren de mensen die geholpen moesten worden, en hoe bereik je ze? We lazen onderzoeken en spraken organisaties die mensen in armoede ondersteunen. We gaven het project de naam EnergieVitaal, bedachten een aanpak, en gingen daarmee in gesprek met gemeenten, woningcorporaties en sociale organisaties.

Daarna zetten we een pilot op. We gingen met energiecoaches en klussers de wijk in. En we namen besparende materialen zoals tochtstrips, radiatorfolie en buisisolatie mee. We belden aan, en gingen in gesprek met de bewoners. Op basis van alle geleerde lessen werkten we onze aanpak verder uit en zetten we het team op. Rutger kwam erbij en zorgde dat de systemen en processen klopten.

De aanpak

Energiearmoede heeft veel gezichten. Een hoge rekening, een slecht geïsoleerde woning, schaamte, schulden. De mensen die het hardst geraakt worden, zijn ook het moeilijkst te bereiken, ze melden zich zelden zelf aan. Dat vraagt om een proactieve aanpak: de wijken in, samenwerken met sociale organisaties (zorg- en welzijnsorganisaties, maar ook buurthuizen en kerken) die mensen al kenden en vertrouwden, en drempels zo laag mogelijk houden. Ook kwamen er twee coördinatoren die zich bezighielden met het helpen en bereiken van bewoners, samenwerking met alle sociale organisaties, en doorverwijzing bij andere hulpvragen die bewoners hadden.

Door EnergieVitaal kwamen energiecoaches thuis bij bewoners voor een goed gesprek over energieverbruik en gedrag. Klussers brachten kleine maatregelen aan, denk aan: tochtstrips, radiatorfolie, een waterbesparende douchekop. Specialisten voerden grotere ingrepen uit, zoals het waterzijdig inregelen van cv-systemen of het installeren van energiemonitoring. We zorgden altijd voor maatwerk: we namen de tijd, en keken per huishouden wat nodig was.

We wilden mensen ook op langere termijn kunnen helpen. Dat vroeg om nauwere samenwerking met gemeenten en woningcorporaties, en gesprekken over wat er nog meer mogelijk was. Die gesprekken leidden tot concrete resultaten: woningcorporaties huurden EnergieVitaal in om cv-systemen waterzijdig in te regelen in huurwoningen, en we mochten een pilot starten met binnendaks na-isoleren. Voor die laatste maatregel ontwikkelden we samen met een opleider in de regio een training, zodat we het werk goed en veilig konden uitvoeren.

Het team

De opgave was groot: 3.000 huishoudens ondersteunen. In een krappe arbeidsmarkt zochten we naar mensen die energiecoach en klusser wilden worden. We vonden hen door nauw samen te werken met organisaties die mensen ondersteunen voor wie de weg naar werk niet vanzelf gaat. We schreven laagdrempelige vacatures, en wierven op motivatie en competentie, niet op diploma's of werkervaring. Geen cv verplicht, en geen zware eisen aan beschikbaarheid. Bij de eerste wervingsronde meldden zich 120 mensen aan.

Zo ontstond een tweede doel: een instroomplek zijn voor mensen die dat nodig hebben. Zodat mensen laagdrempelig weer aan het werk kunnen, en uiteindelijk kunnen doorstromen naar andere banen.

Dat leverde een divers team op. Medewerkers die zelf moeilijke periodes hadden meegemaakt, konden zich goed inleven in de bewoners die ze hielpen. Tegelijkertijd vroeg die diversiteit om goede begeleiding. Iedereen kreeg een persoonlijk ontwikkelplan, er waren regelmatige intervisies en er was een coördinator die zich volledig richtte op groei en doorstroom.

Samen leren

We ontwikkelden ook een eigen trainingsprogramma. Coaches en coördinatoren die tijdens hun werk veel ervaring hadden opgedaan, werden zelf trainer. Zij ontwikkelden nieuwe diensten en droegen hun kennis over aan nieuwe collega's. Leren en werken liepen zo voortdurend door elkaar.

De cultuur was bewust ingericht op samen leren. En samen fouten maken, en weer opstaan. Verschillende medewerkers groeiden door naar een coördinerende rol of werden producteigenaar van een nieuwe maatregel. Ruim twintig medewerkers zijn doorgestroomd naar een volgende baan, binnen of buiten de energietransitie.

Wat het opleverde

EnergieVitaal groeide uit tot een goedlopend programma met 20 tot 30 medewerkers, actief in alle acht gemeenten van Rivierenland. Meer dan 3.000 huishoudens werden ondersteund.

Met grote dank aan Energieloket Rivierenland voor het vertrouwen en de samenwerking. De kennis en kunde die al jaren in de organisatie zat, over energie, over de regio, over de mensen, was de basis waarop dit project gebouwd kon worden.